Είναι γεγονός ότι η Ευρώπη έχει διανύσει μεγάλη απόσταση από την Συνθήκη της Ρώμης (1958) μέχρι σήμερα. Η ανάπτυξή της όμως κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες έγινε με γεωμετρική πρόοδο. Η μεγάλη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2004 και η δεύτερη το 2007 δημιούργησαν ένα σύνθετο, πολυ-πολιτισμικό και πολυ-θρησκευτικό αμάλγαμα μεταξύ των μελών αυτής. Ταυτόχρονα, υπήρξε εμβάθυνση των σχέσεων ανάμεσα στα κράτη που συνθέτουν την Ευρωπαϊκή Ένωση χάρη στην κοινή οικονομική πολιτική και την Ευρωζώνη (1999). Επιπλέον, σημαντική πρόοδος έχει γίνει προς την κατεύθυνση της προώθησης των κοινών αρχών σε διάφορα ζητήματα που αφορούν τα 28 κράτη-μέλη.

Παρ’ όλα αυτά, η πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν ήταν χωρίς αναταράξεις, καθώς χρειάστηκε να αντιμετωπίσει μία συνεχιζόμενη οικονομική κρίση, που είχε ως συνέπειες την διαμόρφωση μίας Ευρώπης «δύο ταχυτήτων», την πτώση του βιοτικού επιπέδου, την αύξηση των ανισοτήτων, την διεύρυνση του χάσματος μεταξύ πλουσίων και φτωχών, την προσφυγική και μεταναστευτική κρίση, το “Brexit”, την άνοδο του λαϊκισμού, την απουσία κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, την έλλειψη διαφάνειας. Αυτά είναι ορισμένα από τα μείζονα προβλήματα που η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να επιλύσει για την ευημερία των πολιτών της.

Ως Ευρωπαίοι πολίτες, αναζητούμε μία πιο ευρωκεντρική στρατηγική βασισμένη στο κοινό καλό, το οποίο θα διασφαλίζει το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τέτοιον τρόπο ώστε η κοινωνική συνοχή θα στηρίζεται στις κοινές ευρωπαϊκές αξίας. Οι Ευρωπαϊκές αξίες είναι το πηδάλιο του πλοίου που ονομάζεται «Ευρωπαϊκή Ένωση» και αυτές διασφαλίζουν ότι θα καταπλεύσουμε στις καταλληλότερες λύσεις για τα προβλήματα που ταλανίζουν την Ευρώπη σήμερα.

Όπως δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, «…η Ευρωπαϊκή Ένωση επλήγη από την χειρότερη παγκόσμια ύφεση των τελευταίων δεκαετιών». Δεν ήταν δύσκολο να προβλέψει κανείς ότι η οικονομική κρίση, που ξεκίνησε το 2008, θα δημιουργούσε νέες προκλήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες θα επηρέαζαν όλες τις πτυχές του βίου των Ευρωπαίων. Εξ αιτίας της ατελούς οικονομικής δομής, της ανεπαρκούς συνοχής και της απουσίας αλληλεγγύης μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κρατών Μελών, ο αντίκτυπος αυτής της μείζονος κρίσεως έγινε σχεδόν άμεσα αισθητός. Τα μέτρα λιτότητας που επεβλήθησαν σε κάποια Κράτη Μέλη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και –σε ορισμένες περιπτώσεις– από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, αύξησαν την ανισότητα, διεύρυναν το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών, και τροφοδότησαν την ύφεση. Σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, παρότι ανέβηκαν το κόστος της θέρμανσης, του ηλεκτρικού ρεύματος, του νερού, και οι δαπάνες για σίτιση και στέγαση, εντούτοις τα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας δεν προσαρμόσθηκαν αντίστοιχα. Η άνοδος του ποσοστού ανέργων και αστέγων, μαζί με την επιδείνωση των συνθηκών εργασίας και την πτώση του βιοτικού επιπέδου, έχουν απελπίσει τους πολίτες, και ιδιαίτερα τους νέους. Πολλοί άνθρωποι, που άλλοτε εμπιστεύονταν το σύστημα κοινωνικής προστασίας και ένοιωθαν ασφαλείς, αγωνίζονται τώρα να επιβιώσουν κάτω από τα όρια της φτώχειας.

Το ενδιαφέρον που επέδειξαν τα Κράτη-Μέλη για ευρωπαϊκές αξίες όπως η «αλληλεγγύη» ήταν απογοητευτικό. Τούτο, σε συνδυασμό με τις αποφάσεις που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσεως, είχε άμεσο αντίκτυπο στην κοινωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ήδη εύθραυστη συνοχή της. Οι άνθρωποι αντιμετωπίσθηκαν ως αριθμοί και έτσι οδηγηθήκαμε σε αντικοινωνικές και άδικες πολιτικές. Εάν όμως κοιτάξουμε βαθύτερα, οι Ευρωπαϊκές αξίες βασίζονται σε κοινά πολιτιστικά και πνευματικά θεμέλια. Για τους Χριστιανούς, η οικονομική κρίση ήταν πρώτα και κύρια πνευματική κρίση. Τα Κράτη-Μέλη, που είχαν κάποτε θεμελιωθεί σε Χριστιανικές αρχές και αξίες, άρχισαν να τις εγκαταλείπουν και εστίασαν αποκλειστικά στην οικονομική ανάπτυξη. Η ανάπτυξη συσκότισε τον αυθεντικό σκοπό υπάρξεως του ανθρώπου και έγινε ο σκοπός της ζωής του. Χωρίς μετάνοια και χωρίς αλλαγή στην νοοτροπία και στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ζωή και τον πραγματικό σκοπό της, τότε, ακόμη κι αν επιτύχουμε οικονομική ανάκαμψη, η οικονομική κρίση θα μπορούσε και πάλι να πλήξει την κοινωνία μας ακόμη πιο οδυνηρά. Για αυτό και η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν θα πρέπει να περιορίζεται στην διανομή βοήθειας στους αναγκεμένους, αλλά θα πρέπει να ενσαρκώνει και τον πρωταρχικό σκοπό υπάρξεώς της, που είναι η σωτηρία των ψυχών.

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια, γινόμαστε μάρτυρες ενός φαινομένου που δεν έχει όμοιό του στην πρόσφατη Ευρωπαϊκή ιστορία: εκτυλίσσεται στα σύνορα μας, φτάνοντας μέχρι και την καρδιά της Ευρώπης, η εισροή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων. Οι άνθρωποι αυτοί εγκαταλείπουν τις πατρίδες τους που έχουν καταστραφεί από παρατεταμένες πολεμικές, εμφύλιες, εθνοτικές και θρησκευτικές συγκρούσεις. Αντιμέτωποι με την πραγματικότητα των ανθρώπων που βασανίζονται, καλούμαστε ως Μαθητές του Κυρίου να βοηθήσουμε ολόψυχα για την ανακούφιση των αθώων θυμάτων που προκαλούν αυτές οι συγκρούσεις. Κάθε πρόσφυγας είναι η εικόνα του Χριστού, και αυτό μας οδηγεί να υπερασπιστούμε στο πρόσωπό του την έμφυτη αξιοπρέπειά του. Από μία Χριστολογική προοπτική, η μετανάστευση μάς αποκαλύπτει πώς ο Χριστός ταυτίζεται με τους πρόσφυγες, αφού και ο Ίδιος ήταν πρόσφυγας. Και δεν ήταν απλά ένας πρόσφυγας, αλλά Εκείνος που κατέβηκε από τον ουρανό και έλαβε την ανθρώπινη φύση για να γίνει ο Σωτήρας μας.

Παρ’ όλα αυτά και παρά την θεολογική πλευρά του ζητήματος, είναι γνωστό ότι υπάρχουν πολύπλευρες παρενέργειες από την υποδοχή στην Ευρώπη ενός τόσο μεγάλου αριθμού προσφύγων. Ας μη ξεχνάμε ότι, παρότι σε απόλυτους αριθμούς ο ευρωπαϊκός πληθυσμός αυξήθηκε, σε παγκόσμιο επίπεδο το ποσοστό Ευρωπαίων έχει μειωθεί από 13,5% το 1960 σε 7,5% το 2008. Οι παρενέργειες της μετανάστευσης επί του κοινωνικού ιστού, όπως οι δημογραφικές μεταβολές και η εισαγωγή νέων εθίμων και θρησκευτικών παραδόσεων σε μία χώρα, είναι προκλήσεις με τις οποίες οι Ευρωπαίοι πολίτες έρχονται σήμερα αντιμέτωποι. Οι Ευρωπαίοι αντιπαραβάλλουν τα καινούργια αυτά ήθη και έθιμα προς το δικό τους σύστημα αξιών, παραβλέποντας το γεγονός ότι αυτά συνθέτουν καινοφανείς ιδεολογίες, συγκροτούμενες από πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά στοιχεία. Όλα αυτά δημιουργούν ένα παράλληλο σύμπαν με την δική του εσωτερική συνοχή, που είναι αρκετά ασυνήθιστο για την σημερινή Ευρώπη.

Καθήκον της Ευρώπης είναι να υπενθυμίζει στους μετανάστες ότι η ήπειρος αυτή δεν είναι μόνο χώρος δικαιωμάτων, αλλά και υποχρεώσεων, που πρέπει να εκπληρώνονται. Ταυτόχρονα, δεν θα πρέπει η Ευρώπη να εγκαταλείψει τις δικές της παραδόσεις και την δική της ταυτότητα. Είναι προφανές ότι η Ευρώπη θα πρέπει να σκεφθεί σοβαρά την αναγκαιότητα για μία πιο συνεκτική και διορατική εξωτερική πολιτική, όσον αφορά τις σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να εργαστεί για την διαμόρφωση μίας ενιαίας πολιτικής για την Μέση Ανατολή, όπου δυστυχώς επικρατούν η καταστροφή, η ακραία φτώχεια, η πείνα, οι αρρώστιες και η έλλειψη στέγασης, η ανεπαρκής εκπαίδευση και η απουσία περιβαλλοντικής προστασίας. Στόχος θα έπρεπε να είναι η διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών που θα επέτρεπαν την ασφαλή επιστροφή των εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων στις πατρίδες τους.

Η πίεση που ασκήθηκε στις ευρωπαϊκές κοινωνίες ως αποτέλεσμα της μεταναστευτικής κρίσεως, σε συνδυασμό με την αγανάκτηση που προκάλεσε η οικονομική κρίση, τα υψηλά ποσοστά ανεργίας και η κατάρρευση του αισθήματος ασφάλειας, πυροδότησαν ένα κύμα λαϊκισμού και ευρω-σκεπτικισμού: άλλη μια πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπίσει η Ευρώπη. Ο λαϊκισμός, ένα νέο ύφος πολιτικής δράσεως, όπου ο λαός παίζει τον πιο σημαντικό ρόλο στην κοινωνία και η ελίτ παραγκωνίζεται, έχει ριζώσει στην νότια Ευρώπη από τα αριστερά του πολιτικού φάσματος ενώ στην βόρεια Ευρώπη από τα δεξιά. Σε δυσαρμονία με τις κοινές ευρωπαϊκές αξίες, λαϊκιστικές πολιτικές δυνάμεις αγωνίζονται να εγκαθιδρύσουν εθνικά υπερκράτη ολοκληρωτικού τύπου μέσα στην επικράτεια της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως υπογράμμισε ο Πρόεδρος Barroso «…σε περιόδους κρίσεως …οι δυνάμεις του λαϊκισμού …βρίσκουν πρόσφορο έδαφος …για δημαγωγία. Δημαγωγία που βασίζεται στον φόβο». Ενώ ορισμένα κράτη του ευρωπαϊκού βορρά ανησυχούν μήπως η κρίση τούς προκαλέσει κάποια κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, τα κράτη μέλη της νότιας Ευρώπης παλεύουν ήδη εδώ και χρόνια με τα προβλήματα αυτά. Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα έπρεπε να είναι η συνεργασία των κρατών-μελών για την δημιουργία «πλούτου» και η δίκαιη διανομή αυτού. Ο Ευρωπαϊκός πυλώνας των κοινωνικών δικαιωμάτων θα μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω, προκειμένου να προωθήσουμε ορισμένες αξίες τις οποίες «η ΕΕ οφείλει να υποστηρίξει», όπως υπογράμμισε ο Πρόεδρος Juncker. Σε αυτές περιλαμβάνονται: η παιδεία, η επαγγελματική κατάρτιση και η δια βίου μάθηση, οι ίσες ευκαιρίες, η ενεργός υποστήριξη της απασχόλησης, η υγειονομική περίθαλψη για όλους, το ασφαλές, υγιές και ανθρώπινο εργασιακό περιβάλλον, η προστασία των δεδομένων και το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.

Άλλη μία πολύ σημαντική αξία που οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί θεωρούμε ότι έχει προτεραιότητα είναι η Κυριακάτικη αργία για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες. Η Κυριακή είναι η μέρα για να αφιερώσουμε στις οικογένειές μας, για να πάμε στην εκκλησία, για φιλικές και κοινωνικές συναναστροφές, για συμμετοχή στα κοινά και για ανάληψη κοινοτικής και εθελοντικής εργασίας. Οι δραστηριότητες αυτές είναι στοιχεία κοινωνικής συνοχής που έχουν οικοδομήσει την Ευρώπη για πολλές δεκαετίες. Οι θρησκείες καλούνται να παίξουν έναν κεντρικό ρόλο μέσα από την προώθηση της αλληλεγγύης καθώς και μέσα από πρωτοβουλίες συνεργασίας τόσο μεταξύ των πιστών και των συμπολιτών τους, όσο και απέναντι στους Ευρωπαϊκούς θεσμούς. Τέτοιες πρωτοβουλίες θα διευκόλυναν την βέλτιστη διαχείριση πολλών περίπλοκων προβλημάτων που απειλούν την ευρωπαϊκή και παγκόσμια ασφάλεια και θα συνέβαλλαν στην δημιουργία ενός μελλοντικού πλαισίου για «Μία Ευρώπη που προστατεύει».

Εν όψει των επερχόμενων εκλογών του 2019, θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι ενώ η συμμετοχή των ευρωπαίων πολιτών στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανήλθε το 1979 στο 62%, στις αντίστοιχες εκλογές του 2014 το ποσοστό αυτό έπεσε στο 43% περίπου, παρά την μεγάλη επέκταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τις διευρύνσεις του 2004, 2007 και 2013. Είναι προφανές ότι οι πολίτες ανταποκρίνονται αρνητικά ή πάντως υποτονικά στο κάλεσμα για συμμετοχή στις δημοκρατικές διαδικασίες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλεί τους πολίτες της να συμμετέχουν ενεργά στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η ίδια όμως δεν φαίνεται να εισακούει το εκλογικό σώμα. Κατά μέσον όρο, το 68% του εκλογικού σώματος συμμετέχει στις εθνικές εκλογές, ενώ, καθώς προείπαμε, μόλις το 43% συμμετείχε στις εκλογές του 2014 για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς είναι ευθέως ανάλογη προς την απουσία πληροφόρησης για το έργο τους. Ίσως μία αναμόρφωση του τρόπου ψηφοφορίας βάσει του ελβετικού μοντέλου, όπου κάθε εκλογέας μπορεί να ψηφίζει οριζόντια υποψηφίους από όλα τα κόμματα ανάλογα με την προσωπική αξία τους, δημιουργώντας έτσι μία πιο ανοιχτή δημοκρατία, θα αμφισβητούσε τον κυρίαρχο ρόλο της παραδοσιακής κομματικής στράτευσης. Εάν μας ενδιαφέρει να ενδυναμώσουμε την Ευρώπη, τότε μας αφορούν άμεσα τα λόγια της Indira Gandhi η οποία έλεγε ότι «το να κερδίσεις ή το να χάσεις τις εκλογές είναι λιγότερο σημαντικό από την ενδυνάμωση της ίδιας της χώρας».

Συχνά οι «δημόσιες διαβουλεύσεις», που φέρνουν την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Κοινωνία των Πολιτών σε κάποια μορφή διαπραγμάτευσης, έχουν αποδειχθεί ανεπαρκείς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών «Ένας από Εμάς»: Περίπου 2 εκατομμύρια υπογραφές υποβλήθηκαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαιτώντας την διακοπή χρηματοδότησης για πειράματα σε ανθρώπινα έμβρυα για επιστημονικούς σκοπούς, καθώς και την διακοπή προωθήσεως των εκτρώσεων ως μέσου για την πάταξη της ανέχειας και των ασθενειών σε τρίτες χώρες. Το αίτημα των Ευρωπαίων πολιτών δεν ελήφθη υπόψη από την Επιτροπή, η οποία την έθεσε στο αρχείο χωρίς να την προωθήσει προς συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Τα παραπάνω είναι μερικά παραδείγματα που υποδηλώνουν ότι οι τρέχουσες δημοκρατικές πρακτικές στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν περιθώρια βελτίωσης. Παρ’ όλα αυτά, η Ορθόδοξη Εκκλησία επικροτεί ένθερμα την «αυθεντική» δημοκρατία, που ορίζεται από το κράτος δικαίου και την ορθή κατανόηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Από την άλλη πλευρά, οι αυτοαποκαλούμενες δημοκρατίες συχνά υπολείπονται αυτών των ιδανικών. Και μία δημοκρατία χωρίς χριστιανικές αξίες εύκολα μετατρέπεται σε ανοιχτό ή μόλις συγκεκαλυμμένο ολοκληρωτισμό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι άλλος ένας οργανισμός που θεμελιώθηκε για να διασφαλίζει ατομικά και συλλογικά οικονομικά ενδιαφέροντα. Είναι περισσότερο ο δέκτης των προσδοκιών εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν στις πατρίδες τους και επιθυμούν να συνθέσουν μία ευρύτερη οικογένεια εθνών που εργάζεται για το κοινό καλό. Αυτό το κοινό καλό περιλαμβάνει την βελτίωση των κοινωνικών όρων, την αξιοπρεπή ζωή και την ασφαλέστερη κοινωνία. Η ψήφος ενισχύει την φωνή των πολιτών. Είναι ο τρόπος για να συμμετέχουμε σε μία Πολιτεία. Είναι ο τρόπος για να διδάξουμε στα παιδιά μας πώς να είναι ενεργοί πολίτες. Είναι ο τρόπος για να διαμορφώσουμε το μέλλον μας.

Κλείνοντας την ομιλία μου, θα ήθελα να τονίσω την σημασία της κοινής Ευρωπαϊκής Κουλτούρας και Χριστιανικής Παράδοσης και το πώς αυτή θα πρέπει να συνδυάζεται αρμονικά με τα υπόλοιπα επιτεύγματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Ευρωζώνη, την Κοινή Αγορά, την ελεύθερη κίνηση των ευρωπαίων πολιτών, την διεύρυνση κλπ. Παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υποστεί πολλές και μεγάλες αναταράξεις κατά την τελευταία δεκαετία, τα στοιχεία που την συνέχουν σε ένα κοινό σώμα εξακολουθούν να υπάρχουν εκεί. Εναπόκειται σε μας να αξιοποιήσουμε και να βελτιώσουμε τα στοιχεία αυτά, ούτως ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση, ένας από τους σημαντικότερους διεθνείς δρώντες, να γίνει πιο συνεκτική, πιο αποτελεσματική και πιο δεκτική στις ανάγκες των πολιτών της. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι τα έθνη αντλούν την δύναμή τους από την ενότητα. Μία ενωμένη Ευρώπη καλείται πλέον να μεταμορφώσει την ποικιλομορφία της σε δύναμη και να προσπαθήσει για την επίτευξη των κοινών στόχων της Ένωσης, με σεβασμό στα μέλη της, ενότητα και αλληλεγγύη.

ΒΙΝΤΕΟ

 

Επικοινωνία

Διεύθυνση:
Square Ambiorix 2
1000 Brussels
Belgium

E-mail: info@churchofcypruseu.com
Τηλ: +32 2 6124190
Φαξ: +32 2 6124191